Tiếp theo bài viết “Giáo Dục Dưới Bậc Đại Học Ở Mỹ” đi sâu chi tiết về nền giáo dục cấp tiểu học tới trung cấp ở Mỹ, bài viết này sẽ trả lời câu hỏi thường được những bậc phụ huynh xem xét: “Có nên cho con mình du học sớm không?”
Đây là câu hỏi nhiều bậc phụ huynh đặt ra với mong muốn con mình được hưởng nền giáo dục tiên tiến ở Mỹ, đặc biệt là càng sớm càng tốt để con mình sớm giao tiếp lưu loát và hòa nhập văn hóa Mỹ. Với kinh nghiệm dạy học những sinh viên mới từ trung học lên, dạy thêm các em dưới bậc đại học cũng như trực tiếp giải quyết những trường hợp du học Mỹ ở tuổi vị thành niên, tui có vài lời khuyên cho những bậc phụ huynh đang cân nhắc cho con mình du học Mỹ dưới bậc đại học sau đây.
Visa F1 hay J1
Nhiều du học sinh đi du học trung học thường đi theo dạng J1, giao lưu văn hóa. Chương trình này thường chỉ có 1 năm và đa phần phải về nước trong vòng một năm. Một số trường công có thể nhận dạng này vì nó ngắn hạn. Ngoài J1, còn có dạng visa du học F1 cho du học sinh. Dạng này không giới hạn năm học, mặc dù trên visa ghi một năm. Tức là khi visa hết hạn trên giấy tờ, nếu bạn có lỡ ra khỏi Mỹ, thì phải phỏng vấn lại, nhưng nếu đã ở Mỹ thì miễn sao vẫn có trường nhận học vẫn không sao.

Điều đáng lưu ý là không phải trường nào cũng cấp visa cho du học sinh. Đa số các trường công không có khả năng cấp visa du học sinh và họ thường mơ hồ không hiểu quá trình xin visa. Ví dụ như nhỏ em tui được người nhà bên New Jersey xin cho học trường công, học cũng nhận học và dẫn đi giới thiệu với trường, tuy nhiên trường không thể cấp visa du học sinh và mình phải tự tìm lấy nên cuối cùng nó không học! Nên chú ý rằng trường công ở Mỹ không phân biệt ở lậu hay không, miễn sao cứ ở gần trường là họ nhận theo điều khoảng 457 U.S . Dù ở lậu hay không trường đều phải cho học cho đến tuổi trưởng thành.
Mặc dù vậy, tui không khuyến khích việc ở lại lậu để con em bạn học miễn phí dưới bậc đại học vì nó sẽ gặp khó khăn khi đến 18 tuổi. Một số trường đại học có thể nhận những người ở lậu (gọi là Dreamers), nhưng đa số người ở lậu không thể đi làm do không có giấy tờ, không thể lái xe đi lại và có khả năng bị trục xuất bất cứ lúc nào.
Tiền học

Nếu bạn là đại gia với túi tiền rủng rỉnh, thì phần tiền học chỉ là chuyện nhỏ. Tuy nhiên nếu gia đình bạn thường thường bậc trung, phải bán nhà bán đất mới đủ tiền một năm học, thì nên suy nghĩ cho kĩ trước khi cho con đi du học sớm.
Ở miền Nam California, những trường tư thục thường giá dao động khoảng $10K đến $24K/năm, chưa tính tới tiền ăn ở. Ở miền Bắc California, tiền học có thể lên tới $25-$50K/năm! Tui biết điều này vì đã thăm dò nhiều trường cho em họ tui học.
Ngoài khoảng tiền học phí cao, bạn nên tính tới tiền nhà. Ở homestay với chủ nhà, tiền ở khoảng $600-$2000/tháng tùy theo có ăn uống với chủ nhà hay không. Chưa hết, không phải lúc nào bạn cũng được ở với chủ nhà tốt bụng, hào phóng, dân bản xứ. Đôi lúc bạn có thể ở chung với người nước ngoài nói tiếng Anh lơ lớ!
Đi lại
Không phải ở Mỹ ở đâu cũng đi lại bằng phương tiện công cộng được. Những nơi xa xôi hẻo lánh thì phương tiện công cộng rất hiếm hoi, hoặc ở những nơi đất rộng như quận Cam, đi xe buýt đôi khi mất thời gian gấp 3-5 lần đi xe hơi, ví dụ như quãng đường đi xe hơi thường mất 10 phút, thì đi xe buýt mất khoảng 45 phút.
Các em nhỏ dưới 16 tuổi không được lái xe hơi, nên phải phụ thuộc rất nhiều vào gia đình chủ nhà đưa đón. Một số bang cho phép được lái xe lúc 16 tuổi nhưng dưới nhiều ràng buộc như phải có người lớn đi kèm chứ không được lái một mình. Do đó, khi cho con bạn một mình đi du học, bạn nên cân nhắc việc đi lại của con mình xem có an toàn hay không.
Chuyện dở khóc dở cười
Tui đã từng gặp những phụ huynh cho con đi du học sớm khi con họ mới 12-15 tuổi và chứng kiến nhiều chuyện dở khóc dở cười của họ.
Ăn chơi
Con một đại gia ngành thép nổi tiếng ở Việt Nam được ba mẹ cho đi học năm lớp 9 một mình ở một thành phố phía Bắc California. Lúc tụi tui tới thăm, đại gia nì mới từ Việt Nam bay qua ngay lập tức vì không liên lạc được với quý tử. Được mướn nhà riêng, mua xe hơi đắt tiền, quý tử này không hề đi học mà ở nhà hút chích, chơi game. Bước vào nhà của quý tử này, tàn thuốc vung vãi đầy nhà, bàn ghế nhếch nhác, đến nỗi đại gia này phải lắc đầu, chỉ mong kéo được nó về Việt Nam.
Vạ miệng
Một lần khác, tui đi theo xử vụ xin chuyển nhà của một em học trường tư ở quận Cam. Vì gia đình chủ nhà ở dơ so với tiêu chuẩn sạch của đại gia Việt Nam lúc nào cũng có người làm hầu hạ, em này nhất quyết đổi nhà sau 1 tháng ở Mỹ, và muốn qua ở chung nhà với bạn nó ở một khu nhà giàu khác, nên tui đi theo để xin chủ nhà nhận nó.
Chủ nhà mới khá thân thiện và có một bầy nhóc lóc chóc, có dư 2 phòng cho thuê. Một phòng dư vì một em Trung Quốc nghiêm túc chịu không nổi thằng nhóc quý tử Việt Nam nên dọn ra. Gặp mặt nhóc Việt Nam này, tui mới thấy tại sao em TQ kia ra đi: nói chuyện láo lếu với chủ nhà, mở nhạc ỏm tỏi, lớn tiếng trêu chọc con chủ nhà. Tụi tui lắc đầu, thấy xấu hổ cho dân Việt Nam.
Được vài tuần sau, tụi tui nghe tin em nì đã bị tống cổ về nước vì vạ miệng! Sau khi cãi nhau với người trong nhà, quý tử nì lớn tiếng đòi cầm súng lên trường, mà ở Mỹ chuyện này rất nhạy cảm. Chủ nhà nghe thấy “rét” nên lập tức gọi cảnh sát, liên lạc với nhà trường lập tức đình chỉ quý tử này. Vài ngày sau, em nì phải lên đường về nước và bị cấm vĩnh viễn không thể quay lại Mỹ!
Học không nổi
Mặc dù học dưới bậc đại học Mỹ rất dễ, nhiều em lại học không nổi như trường hợp con gái một đại gia trong top những người giàu nhất Việt Nam. Được cho đi du học trung học ở trên núi xa xôi hẻo lánh ở bang Utah, em nì học hành vẫn không ra gì nhưng ba mẹ lúc nào cũng huênh hoang với những người khác là trường trung học tốt nhất nước Mỹ (!?) mặc dù ở Mỹ làm gì có bảng xếp hạng nào cho từng trường trung học như ở bậc đại học!
Được mẹ hứa hẹn cho xe xịn, vài chục ngàn đô bỏ túi nếu được vào trường UCLA nổi tiếng, em nì đi đâu cũng khoe sẽ vào UCLA. Tuy nhiên, sau khi học cao đẳng cộng đồng được vài bữa, không chịu nổi em nì đã về Việt Nam, bỏ quên giấc mộng vào UCLA và chiếc xe đắt già được hứa hẹn!
Kết thúc có hậu
Những gì tui kể ở trên để cho mọi người thấy sự thật về giáo dục dưới bậc đại học và những câu chuyện về những người có tiền nhưng kết cục không ra gì. Đương nhiên là tui có biết những trường hợp có kết cục đẹp hơn, như một con đại gia bất động sản khác đi du học năm lớp 10, nhưng vì tố chất giỏi giang, nên cuối cùng đang là tiến sĩ ngành Sinh Vật Học ở một trường danh giá. Điều đáng nói là những trường hợp có kết cục tốt không nhiều, và đa phần đều là những học sinh từ trường tốt ở Việt Nam như LHP, Năng Khiếu, ở Sài Gòn, nên bản thân họ đã được rèn luyện rất nhiều, được chuẩn bị kiến thức và bản lĩnh để một mình học.
Có nên đi du học?

Chuyện du học cho con cái là một ván cờ chậm, với những chiến thuật lâu dài chứ không phải một sớm một chiều mà thắng được. Nếu như chỉ nghĩ những bước ngắn hạn mà hấp tấp cho con mình đi sớm mà không tính kĩ, bạn có thể phạm sai lầm lớn, ảnh hưởng đến cả đời của con mình. Vì vậy, cả phụ huynh lẫn con em nên chuẩn bị tâm lý vững vàng, phối hợp nhịp nhàng trong chuyện du học, nhất là khi đi du học sớm.
Nếu như bình thường con bạn vẫn cần người hầu kẻ hạ, quen ăn xài thì đi du học một mình nên cẩn thận, đề phòng gặp những trường hợp tui kể ở trên. Trước khi cho con mình đi du học, bạn nên nghiên cứu trường cho kĩ, những thành phố xung quanh, và chuẩn bị tâm lý cho bản thân và các em về tương lai phía trước.
Theo suy nghĩ bản thân tui, thì đi du học dưới bậc đại học ở Mỹ thường không đáng. Nên để dành tiền để nó học đại học, và rèn luyện các em kĩ năng tự lập, tự học trước khi vào đại học để các em vững vàng khi bắt đầu chương trình đại học, thường khó hơn rất nhiều so với chương trình phổ thông. Đừng chủ quan khi thấy mình toàn đứng đầu lớp ở cấp 2, cấp 3 ở Mỹ mà xao nhãng việc học, vì học ở trung cấp ở Mỹ rất dễ. Khi lên tới đại học, nếu như đã quen học ở trung học ở Mỹ, các em có thể sẽ bị sốc vì nhiều bài hơn và khó hơn nhiều, trong khi những em học trung học từ VN qua đôi khi lại cảm thấy dễ hơn.
No Comments